بزرگترين بازار بشمار ميرود و رواج هر چيزى در آن دستگاه است و اندك و بسيار در آن داراى يك نسبت مىباشد و از اين رو هر چه در آن رواج يابد ناچار بزرگترين رقم را نشان خواهد داد ، ولى عامهء مردم هر چند خواستار صنعتى باشند خواستنشان جنبهء عمومى نخواهد داشت و بازارشان رونق و رواج پيدا نخواهد كرد . و خدا [ سبحانه و تعالى ] [ 1 ] بر هر چه بخواهد تواناست . فصل بيستم در اينكه هر گاه شهرها در شرف ويرانى باشند صنايع آنها رو به زوال ميرود از اين رو كه بيان كرديم صنايع تنها هنگامى پيشرفت ميكنند كه مورد نياز مردم باشند و خواستاران آنها فزونى يابند ( و بنابر اين ) هر گاه ترقيات شهرى به انحطاط مبدل شود و به علت در هم شكستن عمران و تقليل يافتن ساكنانش در سراشيب فرتوتى ( بحران ) واقع گردد ، آن وقت تجمل خواهى و ثروت در آن نقصان خواهد يافت و مردم مانند دوران ده‌نشينى به همان ضروريات اكتفا خواهند كرد و در نتيجه صنايعى كه از لوازم تجمل خواهى بشمار ميرود بىرونق خواهد شد ، زيرا سازندهء آنها در چنين شرايطى نميتواند از راه آن صنايع معاش خود را تأمين كند و ناچار بسوى ديگرى مىگريزد يا ميميرد و از وى جانشينى هم باقى نميماند و در نتيجه نشانهء اين گونه صنايع به كلى محو مىشود . چنان كه نقاشان و ريخته‌گران و زرگران و نويسندگان و استنساخ كنندگان كتب و ديگر صنعتگرانى كه مانند آنان لوازم تجملى و وسايل تفننى را ميسازند از ميان ميروند و پيوسته صنايع رو بنقصان ميرود تا آنكه به كلى مضمحل ميگردد ، و خدا آفريدگار داناست . [ 2 ]

--> [ 1 - ) ] در ( پ ) نيست . [ 2 - ) ] وَ هُوَ الْخَلّاقُ الْعَلِيمُ 36 : 81 . سورهء يس ، آيهء 81 . در چاپهاى مصر و بيروت پس از اين آيه افزوده شده است : « و سبحانه و تعالى » .